آرشینا(ایمن رصد شینا)

تحقیق مطالعه تطبیقی رحم جایگزین (رحم اجاره‌ای) در حقوق ایران، فرانسه و انگلستان

جزئیات و دریافت گزارش فایل

رحم جایگزین یا رحم اجاره‌ای یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فناوری‌های نوین کمک‌باروری است که با هدف درمان ناباروری و تحقق حق فرزندآوری زوجین توسعه یافته است. این روش، در کنار مزایای پزشکی، مسائل پیچیده‌ای در حوزه حقوق خصوصی، حقوق خانواده، حقوق پزشکی، اخلاق زیستی و فقه ایجاد کرده است. مهم‌ترین چالش‌های حقوقی آن شامل اعتبار قرارداد رحم جایگزین، تعیین نسب کودک، وضعیت حضانت، ولایت، ارث، ثبت ولادت، مسئولیت مدنی و کیفری طرفین و حمایت از کرامت انسانی مادر جانشین است.

نظام‌های حقوقی جهان رویکردهای متفاوتی نسبت به این نهاد اتخاذ کرده‌اند. در حقوق ایران، با وجود پذیرش عملی رحم جایگزین و انجام گسترده آن در مراکز درمان ناباروری، قانون جامع و مستقلی در این زمینه وجود ندارد و حل اختلافات عمدتاً بر پایه قواعد عمومی حقوق مدنی، فقه امامیه، قانون حمایت خانواده و قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور صورت می‌گیرد. در مقابل، حقوق فرانسه با تکیه بر اصل کرامت انسانی و غیرقابل معامله بودن بدن انسان، رحم جایگزین را به‌طور کلی ممنوع اعلام کرده است. در مقابل، انگلستان رویکردی میانه اتخاذ کرده و با پذیرش رحم جایگزین غیرتجاری و اعمال نظارت قضایی از طریق نهاد «Parental Order»، تلاش کرده است میان حمایت از کودک، والدین ژنتیکی و مادر جانشین تعادل برقرار کند.

هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی مبانی حقوقی رحم جایگزین در سه نظام حقوقی ایران، فرانسه و انگلستان و تحلیل نقاط قوت و ضعف هر یک است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای، قوانین، رویه‌های قضایی و آثار فقهی و حقوقی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه هر سه نظام حقوقی حمایت از کودک را به‌عنوان یکی از اصول اساسی می‌پذیرند، اما در نحوه تنظیم قرارداد، تعیین نسب و اعتبار حقوقی رحم جایگزین تفاوت‌های بنیادینی دارند. در پایان نیز پیشنهادهایی برای تدوین قانون جامع رحم جایگزین در ایران ارائه می‌شود.

» فهرست مطالب:

• مقدمه
• فصل اول: کلیات و مفاهیم
  • مفهوم رحم جایگزین
  • انواع رحم جایگزین
  • پیشینه تاریخی
  • روش‌های پزشکی
  • مبانی اخلاقی و حقوقی
• فصل دوم: رحم جایگزین در حقوق ایران
  • مبانی فقهی
  • مبانی قانونی
  • اعتبار قرارداد
  • نسب
  • حضانت
  • ارث
  • ثبت ولادت
  • مسئولیت پزشک
  • رویه قضایی
  • خلأهای قانونی
• فصل سوم: تحلیل رحم جایگزین در حقوق فرانسه
  • مبانی قانون‌گذاری فرانسه
  • جایگاه اصل کرامت انسانی در قوانین فرانسه
  • تحلیل مواد 16-1 تا 16-9 قانون مدنی فرانسه (Code civil)
  • مقررات قانون بهداشت عمومی فرانسه (Code de la santé publique)
  • اعتبار قرارداد رحم جایگزین
  • وضعیت نسب و آثار حقوقی کودک بر اساس قوانین
  • ممنوعیت دلالی و واسطه‌گری
  • ضمانت اجراهای قانونی
  • تحلیل و نقد قوانین فرانسه
• فصل چهارم: تحلیل رحم جایگزین در حقوق انگلستان
  • سیر قانون‌گذاری
  • تحلیل Surrogacy Arrangements Act 1985
  • تحلیل Human Fertilisation and Embryology Act 1990
  • اصلاحات Human Fertilisation and Embryology Act 2008
  • وضعیت قرارداد رحم جایگزین
  • وضعیت والدین قانونی بر اساس قانون
  • ثبت ولادت و انتقال وضعیت والدینی
  • ممنوعیت رحم جایگزین تجاری
  • تحلیل و نقد قوانین انگلستان
• فصل پنجم: مطالعه تطبیقی
  • شباهت‌ها
  • تفاوت‌ها
  • جدول مقایسه
  • نقاط قوت و ضعف
  • قابلیت استفاده از تجربه فرانسه
  • قابلیت استفاده از تجربه انگلستان
  • پیشنهاد برای قانون‌گذاری ایران
• نتیجه‌گیری
• منابع